We wtorek do zaopiniowania trafił projekt nowelizacji Prawa oświatowego, który przyznaje dyrektorom szkół oraz upoważnionym pracownikom bezprecedensowe uprawnienia. Zgodnie z nowymi przepisami, personel oświatowy będzie mógł fizycznie kontrolować zawartość bagaży, szafek oraz odzieży wierzchniej uczniów i osób z zewnątrz, a także legalnie wykorzystywać wykrywacze metali. Zmiany są bezpośrednią reakcją Ministerstwa Edukacji Narodowej na poważne incydenty z października 2026 roku, kiedy to na teren placówek wniesiono przedmioty bezpośrednio zagrażające życiu i zdrowiu podopiecznych.
Ławki z krzesłami w klasie. Fot. PixabayKoniec z prywatnością w szatniach. Gdzie sięgają uprawnienia dyrektora?
Zaproponowane przez resort edukacji zmiany w ustawie Prawo oświatowe mają na celu radykalne wzmocnienie prewencji na terenie publicznych i niepublicznych szkół, przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego. Poszerzenie kompetencji dyrektorów budzi ogromne zainteresowanie, ponieważ dotychczas pracownicy szkoły nie mieli prawnego umocowania do samodzielnego przeglądania rzeczy osobistych ucznia bez obecności policji.
Zgodnie z najnowszym projektem, dyrektor placówki lub osoba przez niego wyraźnie upoważniona, zyska prawo do skontrolowania plecaków, toreb, odzieży wierzchniej (kurtek, płaszczy) oraz miejsc ich przechowywania, czyli popularnych szafek uczniowskich i boksów w szatni. Co niezwykle istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa i prawa do prywatności, dokument kategorycznie wyklucza możliwość przeprowadzania kontroli osobistej. Pracownik szkoły nie będzie miał prawa przeszukiwać ciała ucznia, kazać mu zdejmować podstawowych elementów garderoby ani ingerować w odzież inną niż wierzchnia.
Innowacją w polskim systemie oświaty jest formalne dopuszczenie do użytku urządzeń skanujących. Personel będzie mógł legalnie wykorzystywać manualne lub bramkowe wykrywacze metali. Narzędzia te mają pomóc w szybkiej weryfikacji, czy uczeń lub osoba z zewnątrz nie próbuje przemycić na teren budynku niebezpiecznych narzędzi, ukrywając je pod ubraniem.
Procedura konfiskaty i wzywania służb. Co grozi za odmowę współpracy?
Nowe przepisy bardzo precyzyjnie definiują ścieżkę postępowania w przypadku ujawnienia niedozwolonych przedmiotów. Lista zakazanych substancji i materiałów wymieniona w projekcie obejmuje: materiały wybuchowe, wyroby pirotechniczne (np. petardy), materiały pożarowo niebezpieczne, napoje alkoholowe, środki odurzające, substancje psychotropowe oraz broń i inne ostre narzędzia zagrażające bezpieczeństwu. W przypadku osób niepełnoletnich katalog ten rozszerza się dodatkowo o wyroby tytoniowe oraz elektroniczne papierosy.
Jeśli w trakcie kontroli plecaka lub szafki pracownik szkoły znajdzie którykolwiek z wymienionych przedmiotów, ma bezwzględny obowiązek jego natychmiastowego odebrania. Skonfiskowane rzeczy muszą zostać zdeponowane w bezpiecznym miejscu, które uniemożliwia ich użycie i gwarantuje nienaruszalność dowodów do czasu przyjazdu służb. Dyrektor ma wówczas obowiązek wezwania policji i przekazania jej zabezpieczonych materiałów. Gdy sprawa dotyczy niepełnoletniego ucznia, szkoła musi równolegle zawiadomić jego rodziców oraz adekwatny sąd rodzinny.
Ustawodawca przewidział również scenariusz, w którym uczeń lub gość kategorycznie odmawia otwarcia plecaka lub poddania się badaniu wykrywaczem metali. W takiej sytuacji dyrektor szkoły nie może użyć siły fizycznej. Jego obowiązkiem jest natychmiastowe zawiadomienie policji oraz nakazanie danej osobie oczekiwania na przyjazd patrolu w ściśle wyznaczonym do tego pomieszczeniu. Resort zaznacza, iż po przekazaniu sprawy funkcjonariuszom, rola dyrektora się kończy, a dalsze czynności operacyjne leżą wyłącznie w gestii policji.
Nauczyciel jak funkcjonariusz publiczny. Nowe pakiety darmowej pomocy prawnej
Równolegle ze zmianami w Prawie oświatowym, Ministerstwo Edukacji Narodowej zaplanowało gruntowną nowelizację ustawy Karta nauczyciela. Zmiany te mają zagwarantować pracownikom pedagogicznym realną ochronę przed agresją ze strony uczniów oraz ich opiekunów. Nauczyciele, którzy w świetle prawa korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych, otrzymają dodatkowe wsparcie systemowe.
Jeśli nauczyciel padnie ofiarą przestępstwa polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej, znieważeniu lub czynnej napaści w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, organ prowadzący szkołę (najczęściej gmina lub powiat) będzie miał bezwzględny obowiązek zapewnienia mu bezpłatnej pomocy prawnej. Wsparcie to ma obejmować reprezentację w postępowaniu karnym, w którym pedagog uczestniczy jako pokrzywdzony lub oskarżyciel posiłkowy. Ponadto, na bezpośredni wniosek poszkodowanego nauczyciela, samorząd będzie musiał sfinansować i zorganizować profesjonalną pomoc psychologiczną, pomagającą w przepracowaniu traumy po ataku.
Szerszy dostęp do rejestru sprawców i obowiązkowe zmiany w statutach
Ostatnim elementem omawianego pakietu bezpieczeństwa jest nowelizacja ustawy o ochronie małoletnich. Projekt zakłada rozszerzenie grupy podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (z dostępem ograniczonym). Nowe uprawnienia zyskają organy odpowiedzialne za prowadzenie ewidencji niepublicznych szkół i placówek edukacyjnych. Umożliwi to jeszcze szczelniejsze filtrowanie kadr ubiegających się o pracę z dziećmi i młodzieżą w sektorze prywatnym, eliminując ryzyko zatrudnienia osób z wyrokami za przestępstwa pedofilskie.
Wejście w życie nowych przepisów wymusi na wszystkich placówkach oświatowych w kraju potężne prace administracyjne. Każda szkoła i przedszkole będzie musiała zaktualizować swój statut. Dokument ten będzie musiał zawierać nowe, precyzyjne zasady wejścia i przebywania na terenie obiektu nie tylko dla samych uczniów, ale również dla rodziców, dostawców i innych osób z zewnątrz. Tylko poprawnie sformułowany statut da dyrektorom pełną podstawę prawną do egzekwowania kontroli bagaży i korzystania ze skanerów.
Co to oznacza dla Ciebie? Przygotuj dziecko na nowe zasady w 4 krokach
Przyznanie dyrektorom uprawnień do fizycznego przeszukiwania plecaków i korzystania z wykrywaczy metali to rewolucja w funkcjonowaniu polskich szkół. Aby nowe przepisy nie stały się dla Twojego dziecka źródłem ogromnego stresu i nieporozumień z gronem pedagogicznym, wdróż następujące działania zapobiegawcze:
- Przeanalizuj z dzieckiem listę zakazanych przedmiotów: Usiądź z podopiecznym i wyraźnie wytłumacz mu, iż od dzisiaj wniesienie na teren szkoły e-papierosa, nożyka tapicerskiego z zajęć plastycznych, a tym bardziej petardy, skończy się natychmiastową konfiskatą, wezwaniem policji i skierowaniem sprawy do sądu rodzinnego.
- Zapoznaj się ze zaktualizowanym statutem placówki: Wymagaj od dyrekcji udostępnienia nowego statutu szkoły natychmiast po jego uchwaleniu. Sprawdź, kto imiennie został upoważniony do przeprowadzania kontroli bagażu i w jakich dokładnie sytuacjach szkoła przewiduje użycie ręcznych wykrywaczy metali (np. rutynowo przy wejściu, czy tylko w sytuacjach podejrzeń).
- Weryfikuj zawartość plecaka przed wyjściem z domu: Wprowadź nawyk wspólnego przeglądania tornistra i kieszeni kurtki wieczorem, przed spakowaniem książek na kolejny dzień. Upewnij się, iż dziecko przez roztargnienie nie zabiera do szkoły przedmiotów, które w świetle nowych przepisów oświatowych mogą zostać uznane za niebezpieczne lub naruszające regulamin.
- Poinstruuj ucznia o jego prawach w trakcie kontroli: Wyjaśnij dziecku, iż nauczyciel ma prawo zajrzeć do jego szafki i plecaka, ale kategorycznie nie wolno mu kazać ściągać bluzy, butów czy sprawdzać kieszeni spodni (zakaz kontroli osobistej). W razie przekroczenia uprawnień przez personel, uczeń powinien zażądać wstrzymania czynności i natychmiastowego wezwania rodziców na miejsce zdarzenia.
Źródło: portalsamorzadowy








