Grupy krwi i polska statystyka zamiast rosyjskiej

Krew, która nie zgadzała się z papierami

Marta Winiarska trzymała w ręku wydruk z laboratorium i czuła, jak grunt usuwa się jej spod nóg. Grupa krwi: A. Jej córka miała grupę 0. Ona sama, Marta, miała grupę B. To się nie zgadzało. To się absolutnie nie mogło zgadzać.

Siedziała w poczekalni Szpitala Wojewódzkiego w Radomiu, gdzie dwa dni wcześniej Zosia trafiła z wysoką gorączką i podejrzeniem zapalenia płuc. Lekarka, młoda kobieta o zmęczonych oczach, poprosiła o badanie krwi — standardowa procedura przed ewentualną transfuzją. I wtedy się zaczęło.

— Pani Winiarska, czy jest Pani absolutnie pewna, iż to Pani biologiczna córka? — zapytała lekarka, unikając bezpośredniego kontaktu wzrokowego, jakby sama nie wierzyła w to, co mówi.

— Urodziłam ją w tym szpitalu. Osiem lat temu. Na tym samym oddziale.

Marta wróciła do domu, do małego mieszkania na Gołębiowie, i zaczęła szperać w segregatorze z dokumentami. Akt urodzenia. Karta wypisu ze szpitala. Zdjęcia z porodówki — ona, spocona i szczęśliwa, z małym zawiniątkiem na klatce piersiowej. Wszystko się zgadzało. Wszystko, oprócz cyferek w laboratoryjnym wydruku.

Jej mąż, Tomek, wrócił z pracy i zastał ją siedzącą na podłodze wśród papierów.

— Co się stało?

Powiedziała mu. Zobaczyła, jak jego twarz się zmienia — nie w gniew, nie w podejrzenie, a w coś gorszego: strach.

— To nic nie znaczy — powiedział, ale głos mu się łamał. — Grupy krwi… to są jakieś kombinacje genetyczne, prawda? Może być różnie.

— Sprawdziłam. jeżeli ja mam B, a ty masz 0, to nasze dziecko może mieć B albo 0. Nigdy A.

Tomek usiadł na podłodze obok niej. Milczeli długo. W końcu on wziął jeden z segregatorów i zaczął przeglądać zdjęcia z porodu, jakby szukał w nich odpowiedzi, której nie było w żadnym papierze.

Nazajutrz Marta zadzwoniła do szpitala i zażądała rozmowy z ordynatorem oddziału ginekologiczno-położniczego. Umówiono ją na spotkanie za trzy dni. Trzy dni, w czasie których nie spała, nie jadła, tylko krążyła po mieszkaniu z telefonem w ręku, próbując znaleźć w internecie jakieś wyjaśnienie, które nie byłoby najgorszym z możliwych.

Znalazła fora rodzin, którym się zdarzyło coś podobnego. Historie o pomyleniu opasek identyfikacyjnych na porodówkach, o dzieciach zabranych do złego łóżeczka, o latach żałoby, gdy prawda wychodziła na jaw dopiero po dekadach.

Zosia, tymczasem, wracała do zdrowia w szpitalnym łóżku, nieświadoma, iż jej istnienie stało się dla matki pytaniem bez odpowiedzi. Miała rude włosy — po nikim z rodziny, myślała Marta teraz, przyglądając się córce inaczej niż kiedykolwiek. Piegi. Zielone oczy. Wcześniej to były po prostu cechy Zosi. Teraz każda z nich stała się dowodem albo w jedną, albo w drugą stronę.

Spotkanie z ordynatorem, doktorem Kaczmarkiem, odbyło się w jego gabinecie pachnącym środkiem dezynfekującym. Mężczyzna po pięćdziesiątce, z siwiejącą brodą, wysłuchał jej w milczeniu, notując coś na kartce.

— Pani Winiarska, rozumiem Pani niepokój. Ale chciałbym zwrócić uwagę na jedną rzecz, o której często się zapomina.

Wyjął z szuflady broszurę i zaczął rysować na marginesie jakieś schematy.

— Grupy krwi dziedziczy się według systemu AB0, ale to nie jest tak proste, jak się powszechnie sądzi. Istnieje coś, co się nazywa fenomenem Bombaj — bardzo rzadka mutacja, przy której dana osoba fenotypowo wykazuje grupę 0, mimo iż genetycznie nosi inne allele. Poza tym zdarzają się rzadkie warianty allelu A, tak zwane podgrupy A2, A3, które w standardowych testach bywają błędnie odczytywane.

Marta poczuła, iż w gardle jej zasycha.

— Chce Pan powiedzieć, iż wynik może być błędny?

— Chcę powiedzieć, iż zanim zaczniemy rozważać najgorsze scenariusze, powinniśmy powtórzyć badanie w innym laboratorium, dokładniejszą metodą. I sprawdzić grupy krwi obu rodziców jeszcze raz, bardziej szczegółowo, z uwzględnieniem podgrup.

Zamówił nowe badania — dla Marty, dla Tomka, dla Zosi. Tym razem w prywatnym laboratorium w Warszawie, z dokładniejszą metodyką serologiczną.

Czekanie na wyniki trwało dziesięć dni. Marta i Tomek nie rozmawiali wiele w tym czasie — nie z chłodu, ale z wyczerpania, jakby każde słowo wymagało energii, której już nie mieli. Spali w jednym łóżku, ale osobno, każde zwrócone w swoją stronę, każde ze swoimi myślami, które bały się wypowiedzieć na głos.

Zosia wróciła ze szpitala, zdrowa, głodna, pytająca, kiedy pójdzie na urodziny koleżanki z klasy. Nic nie wiedziała. Marta patrzyła na nią przy śniadaniu, na sposób, w jaki dziewczynka trzymała łyżkę — dokładnie tak jak babcia, matka Marty, która zmarła trzy lata wcześniej. Ten gest, ta drobna, nieistotna rzecz, powiedział jej więcej niż wszystkie papiery w segregatorze.

Wyniki przyszły w piątek. Doktor Kaczmarek zadzwonił osobiście, zamiast czekać na kolejne umówione spotkanie.

— Pani Winiarska, chciałbym, żeby Pani i Pan Winiarski przyjechali razem. Wolę wyjaśnić to na miejscu.

W gabinecie Marta ścisnęła rękę Tomka tak mocno, iż pobielały jej knykcie.

— Pana grupa krwi, panie Tomku, to nie jest proste 0. To rzadka podgrupa A3, która w standardowym teście serologicznym jest odczytywana jako 0, ponieważ antygen A jest obecny w bardzo słabej ekspresji. W dokładniejszym badaniu molekularnym widać wyraźnie allel A. To wystarczająco tłumaczy grupę A u córki. Zosia jest w pełni Państwa biologicznym dzieckiem. Statystycznie taka podgrupa występuje u mniej niż jednej osoby na dziesięć tysięcy — dlatego przez całe życie nikt tego nie wychwycił w standardowych badaniach.

Marta patrzyła na kartkę z wynikami, na słowa, które jeszcze przed chwilą były niemożliwe, a teraz układały się w najzwyklejsze, najbardziej ludzkie wyjaśnienie. Nie zdrada. Nie pomyłka na porodówce. Nie żadna z tych historii z forów internetowych, które czytała po nocach. Tylko rzadki kaprys genetyki, który czekał trzydzieści pięć lat, by się objawić.

Tomek nie powiedział nic. Wziął kartkę z wynikami, złożył ją na pół, potem jeszcze raz, jakby chciał ją zmniejszyć do rozmiaru, który mógłby zmieścić w kieszeni na zawsze.

W drodze do domu zatrzymali się po Zosię do szkoły. Dziewczynka wybiegła z plecakiem obijającym się o kolana, z rysunkiem w ręku — coś namalowała na lekcji plastyki. Podała go matce.

— To nasza rodzina. Narysowałam wszystkich razem.

Na rysunku byli we trójkę, trzymający się za ręce, pod dużym żółtym słońcem. Marta złożyła rysunek tak samo starannie, jak Tomek złożył wcześniej wyniki badań, i włożyła go do torebki, między dokumenty, które przez dziesięć dni znaczyły dla niej więcej niż cokolwiek innego na świecie, a teraz stały się tylko papierem.