Inwestycja w święty spokój. Dlaczego 100 tysięcy na „Społeczną gotowość” to strzał w dziesiątkę?

W obliczu współczesnych zagrożeń – od kaprysów natury po cyfrowe ataki – najważniejsze staje się nie to, ile mamy schronów, ale jak bardzo jesteśmy świadomi zagrożeń. W województwie opolskim ruszył właśnie program, który stawia na najmocniejsze ogniwo systemu: człowieka.

Dziś bezpieczeństwo odmieniamy przez wszystkie przypadki. I choć wielka polityka dzieje się w stolicy, to realna odporność buduje się na podwórkach w Bukowie, Bielicach czy Głubczycach. Samorząd województwa opolskiego właśnie udowodnił, iż wie, gdzie bije serce lokalnego ratownictwa.

W powszechnym mniemaniu „bezpieczeństwo” kojarzy się z ciężkim sprzętem, hukiem syren i mundurowymi formacjami. To jednak tylko połowa prawdy. Druga połowa kryje się w nas samych – w tym, czy wiemy, co zrobić, gdy zgaśnie światło (blackout), jak nie dać się zmanipulować w sieci i czy potrafimy wezwać pomoc, gdy padnie sieć komórkowa. Pierwsza edycja konkursu „Społeczna gotowość” pokazuje, iż za relatywnie niewielkie pieniądze można kupić coś bezcennego: wiedzę i spokój.

Małe sumy, wielka sprawa

Sto tysięcy złotych – dla jednych to cena średniej klasy samochodu, dla Urzędu Marszałkowskiego to fundament pod bezpieczeństwo tysięcy mieszkańców. Bartosz Maziarz, dyrektor Biura Bezpieczeństwa, celnie punktuje dzisiejszą rzeczywistość: „Bezpieczeństwo bywa tanie w profilaktyce, ale jego brak wystawia nam później rachunek, na który nikogo nie stać. Dlatego inwestujemy w małe społeczności, bo to tam, w godzinie próby, ludzie jednoczą się najszybciej”.

To podejście „od dołu” (tzw. grassroots) jest kluczowe. Kiedy dzieje się coś złego, nie czekamy na ministerialny komunikat, ale patrzymy na sąsiada. Dobrze, jeżeli ten sąsiad jest przeszkolonym strażakiem z OSP lub harcerzem, który nie panikuje.

Krótkofalowcy i rezyliencja, czyli nowoczesna tarcza

Wśród jedenastu beneficjentów programu znajdziemy pasjonatów, którzy w sytuacjach kryzysowych stają się łącznikami ze światem. Arkadiusz Korus ze Stowarzyszenia Krótkofalowców Pogórza Opawskiego przypomina lekcję z 1997 roku: „Kiedy padną nadajniki telefonii i zniknie internet, zostaje tylko radio. Chcemy, by nasza alternatywna łączność była zawsze w gotowości, bo w czasie powodzi to ona ratowała życie”.

Z kolei harcerze z ZHP stawiają na psychikę. Agnieszka Szczepanik zwraca uwagę na termin „rezyliencja” – odporność psychiczną dzieci. „Musimy wiedzieć, jak działa mózg młodego człowieka pod wpływem ekstremalnego stresu. Budując tę odporność u nauczycieli i uczniów, tworzymy społeczeństwo, którego nie da się łatwo złamać” – tłumaczy.

Samorząd jako mądry mecenas

Wicemarszałek Zbigniew Kubalańca postąpił bardzo roztropnie, przyznając, iż to organizacje pozarządowe są „ekspertami od pierwszej linii frontu”. Zamiast tworzyć teoretyczne poradniki w zaciszu gabinetów, region daje narzędzia tym, którzy są blisko ludzi. „Naszym obowiązkiem jest budzenie świadomości. Nie próbujemy zastępować państwa, ale uczymy mieszkańców, jak nie być bezbronnym wobec klęsk żywiołowych czy dezinformacji” – podkreśla wicemarszałek.

Pikniki edukacyjne w Bukowie, gry terenowe w Wołczynie czy warsztaty z cyberbezpieczeństwa to projekty, które zdejmują z tematu zagrożeń maskę strachu, a zakładają maskę kompetencji.

Wnioski na przyszłość

Zainteresowanie konkursem (37 ofert na 11 dotacji) pokazuje, iż głód wiedzy o tym, jak przetrwać w trudnych czasach, jest ogromny. Pilotaż się udał, a zapowiedzi kontynuacji programu to najlepsza wiadomość dla regionu. Bo choć sto tysięcy złotych nie kupi nam pokoju na świecie, to z pewnością kupi nam sprawniejszą pomoc, lepszą łączność i sąsiada, który w razie potrzeby będzie wiedział, jak zachować zimną krew. A to już całkiem solidna polisa ubezpieczeniowa.

Oto zestawienie wszystkich organizacji, które otrzymały dofinansowanie w ramach pierwszej edycji konkursu „Społeczna gotowość”, z podziałem na kategorie działań:

Lista beneficjentów konkursu „Społeczna gotowość”

Warto zauważyć, iż o dofinansowanie ubiegało się aż 37 podmiotów, co oznacza, iż wsparcie otrzymała mniej niż co trzecia zgłoszona inicjatywa. Świadczy to o bardzo wysokim poziomie konkurencji i dużym zapotrzebowaniu na tego typu środki w regionie.

Fot. UMWO