Kolej dookoła Krakowa, nowa biblioteka i Paprociowy Las. Osiem nagród dla prac z Politechniki

Kolejowa linia okrężna, biblioteka w dawnej szkole, rewitalizacja Paprociowego Lasu i sposoby zatrzymywania deszczówki na osiedlu — to pomysły nagrodzone w miejskich konkursach na najlepsze prace dyplomowe i doktorskie dotyczące Krakowa. Absolwenci i badacze z Politechniki Krakowskiej zdobyli osiem z dwunastu nagród i wyróżnień, najwięcej spośród wszystkich uczestniczących uczelni.

Nagrodzone prace pokazują, jak wiedzę akademicką można wykorzystać do rozwiązywania konkretnych problemów miasta. Dotyczą transportu publicznego, adaptacji do zmian klimatu, ochrony zieleni, nowych funkcji dla starych budynków oraz planowania przestrzennego.

W konkursie prac dyplomowych zgłoszono 29 opracowań, z czego aż 19 powstało na Politechnice Krakowskiej. Pięć zgłosił Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, dwa AGH, a po jednym Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej i Uniwersytet Rolniczy.

Kapituła oceniała poziom naukowy, oryginalność pomysłów i ich przydatność dla mieszkańców. Znaczenie miało również to, czy proponowane rozwiązania mogą znaleźć zastosowanie w mieście.

Koleją dookoła Krakowa

W kategorii prac licencjackich i inżynierskich wszystkie trzy równorzędne nagrody główne przypadły absolwentom Politechniki Krakowskiej. Każda wynosi 8 tys. zł.

Kacper Lipski został nagrodzony za koncepcję wykorzystania dużej kolejowej obwodnicy Krakowa do regularnych przewozów pasażerskich w formie linii okrężnej. W pracy, przygotowanej pod kierunkiem dr. inż. Jana Aleksandrowicza, przeanalizował możliwość uruchomienia linii SKA4.

Kapituła doceniła kompleksowość opracowania oraz potencjał poprawy dostępności transportu publicznego. Koncepcja może być przydatna przy planowaniu połączeń kolejowych, choć jej realizacja wymagałaby dalszych analiz technicznych i ekonomicznych.

Drugą laureatką została Emilia Sitek, autorka projektu adaptacji i rozbudowy dawnej szkoły na filię biblioteczną Podgórza Duchackiego. Zaproponowała połączenie biblioteki z domem kultury, nadając istniejącemu budynkowi nowe funkcje społeczne.

W pracy przygotowanej pod opieką dr. inż. arch. Marcina Gierbienisa doceniono połączenie ochrony dziedzictwa architektonicznego z rozwiązaniami proekologicznymi oraz odpowiedź na potrzeby mieszkańców.

Paprociowy Las i deszczówka na osiedlu

Trzecią nagrodę w tej kategorii otrzymała Oliwia Szadkowska za projekt „Fernevia Naturalis – Paprociowy Las, rewitalizacja dzikich ogrodów działkowych”.

Opracowanie dotyczy terenu w Czyżynach. Autorka połączyła ochronę jego walorów przyrodniczych z propozycjami zagospodarowania uwzględniającymi potrzeby mieszkańców. Kapituła zwróciła uwagę na kompleksowe podejście oraz możliwość wykorzystania projektu w miejskiej polityce środowiskowej. Promotorką była dr hab. inż. arch. Katarzyna Hodor, prof. PK.

Z kolei Martyna Czekaj zdobyła nagrodę główną w wysokości 12 tys. zł w kategorii prac magisterskich za analizę możliwości zatrzymywania wody na osiedlu Bohaterów Września.

Jej praca, przygotowana pod kierunkiem dr inż. Elżbiety Jarosińskiej, wskazuje rozwiązania zwiększające retencję wód opadowych. Pokazuje, jak zieleń i infrastruktura służąca gospodarowaniu deszczówką mogą pomóc w przystosowaniu osiedla do zmian klimatu. Doceniono praktyczny charakter analiz, zaznaczając jednocześnie, iż wdrożenie propozycji wymaga dalszego rozpoznania.

Literatura i sztuka w przemysłowym Zabłociu

Nagrodę magisterską w wysokości 12 tys. zł otrzymała również Sara Bujakowska za projekt „Ogród Umarłych Poetów. Adaptacja architektury poprzemysłowej Zabłocia na potrzeby Centrum Literatury i Sztuki w Krakowie”.

Autorka zaproponowała wykorzystanie przemysłowego dziedzictwa tej części miasta do stworzenia przestrzeni kulturalnej i społecznej. Kapituła wysoko oceniła spójność koncepcji, jakość projektu oraz połączenie nowych funkcji z ochroną istniejącej zabudowy i rozwiązaniami proekologicznymi.

Praca powstała pod kierunkiem dr. inż. arch. Marcina Gierbienisa. Podobnie jak w przypadku części pozostałych projektów, wskazano potrzebę pogłębienia analiz technicznych, ekonomicznych i funkcjonalnych przed ewentualną realizacją.

Trzecią równorzędną nagrodę magisterską zdobyła Monika Cybula z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Jej praca dotyczy integracji usług transportowych w modelu Mobility as a Service na przykładzie Krakowa.

Przyznano także dwa wyróżnienia. Justyna Matyja z Politechniki Krakowskiej otrzymała 4 tys. zł za pracę inżynierską „Centrum Kultury nad Wisłą w Krakowie”, przygotowaną pod kierunkiem dr. inż. arch. Piotra Broniewicza. Tomasza Kuźmę z AGH wyróżniono kwotą 6 tys. zł za pracę magisterską dotyczącą cyfrowego wsparcia zarządzania ogrodami społecznymi.

Technologia w służbie ochrony krajobrazu

W konkursie rozpraw doktorskich oceniano 12 prac. Pięć zgłosiła Politechnika Krakowska, po dwie AGH, Akademia Muzyczna i Uniwersytet Jagielloński, a jedną Uniwersytet Rolniczy.

Jedną z trzech nagród głównych, wynoszącą 15 tys. zł, otrzyma dr inż. Jerzy Orlof z Wydziału Informatyki i Matematyki PK. Jego rozprawa „Wyznaczanie wykresów widoczności na podstawie wielkoskalowych chmur punktów” przedstawia metody, które mogą wspierać planowanie przestrzenne i ochronę krajobrazu kulturowego.

Chmury punktów to zbiory danych odwzorowujących przestrzeń w trzech wymiarach. Opracowane metody pozwalają analizować widoczność w tak opisanym otoczeniu. Ich praktyczną wartość sprawdzono na przykładach z Krakowa.

Promotorem rozprawy był dr hab. inż. Paweł Ozimek, a promotorem pomocniczym Piotr Łabędź.

Pozostałe nagrody główne przypadły badaczom z AGH. Maciej Ciepiela został nagrodzony za analizę wpływu punktowych źródeł zanieczyszczeń pyłowych na mikroklimat aglomeracji krakowskiej, a Aleksandra Jasińska za porównanie metod badania widoczności nieba w przestrzeni ulicznej otoczonej zabudową.

Kurdwanów pod lupą badaczki

Wyróżnienie otrzymała także dr inż. arch. Magdalena Woźniczka za rozprawę poświęconą przemianom układu przestrzennego i architektury Kurdwanowa w latach 1845–2022. Praca powstała na Politechnice Krakowskiej pod kierunkiem prof. dr. hab. inż. arch. Macieja Motaka.

Kapituła doceniła bogaty materiał źródłowy, szeroki zakres badań oraz pokazanie, jak dokumenty planistyczne wpływały na współczesny kształt tej części Krakowa. Opracowanie dokumentuje lokalne dziedzictwo i dostarcza wiedzy przydatnej przy podejmowaniu kolejnych decyzji przestrzennych.

Nagrodzone koncepcje nie są jeszcze zapowiedziami miejskich inwestycji. Pokazują jednak konkretne możliwości zmian — od lepszego wykorzystania istniejących torów i budynków po ochronę zieleni oraz zatrzymywanie wody tam, gdzie spada.