Dane wpisane w dokumenty ucznia nie mają znaczenia. Sąd orzekł, iż szkoła musi zwracać się do dziecka imieniem “Wiktoria” choćby o ile w papierach figuruje męskie imię.
Orzeczenie z 18 grudnia 2025 r. wydane przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie może być jedną z najgłośniejszych decyzji ostatnich lat.
Sprawa dotyczyła transpłciowego ucznia szkoły średniej. Chłopaka, który rozpoczął proces tranzycji, zmiany płci, i w tej chwili domaga się od nauczycieli, by zwracać się do niego Wiktoria. Szkoła odmówiła, argumentując, iż do czasu prawomocnego wyroku o uzgodnieniu płci może używać wyłącznie danych metrykalnych.
Dziecko ostatecznie zmieniło szkołę i powtarzało cały rok nauki.
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wskazał, iż w polskim prawie nie ma przepisu nakazującego nauczycielom posługiwanie się wyłącznie imieniem metrykalnym. Sąd odwołał się wprost do art. 30 Konstytucji RP, gwarantującego ochronę godności człowieka. Szkole zarzucono “uporczywe misgenderowanie”.
Sąd twierdzi, iż nie istniało żadne konkurencyjne dobro prawne, które usprawiedliwiałoby odmowę używania żeńskiego imienia. Szkoła została zobowiązana do publicznych przeprosin oraz zwrotu kosztów procesu.
Formalnie rozstrzygnięcie dotyczy jednej sprawy, jednak jego znaczenie wykracza poza indywidualny spór. To prawomocne orzeczenie sądu drugiej instancji, wydane w trzyosobowym składzie i opatrzone obszernym uzasadnieniem. W praktyce może wyznaczyć standard postępowania dla szkół w podobnych sytuacjach. To oznacza, iż nauczyciele będą musieli ulegać życzeniom uczniów i zwracać się o nich nie zgodnie z danymi figurującymi w dokumentach, tylko w taki sposób, w jaki sobie danego dnia zażyczą dzieci.
Dyrektorzy nie będą mogli zasłaniać się twierdzeniem, iż kwestia jest nieuregulowana albo iż przepisy nie pozwalają na używanie preferowanego imienia. Sąd bowiem wskazał, iż brak zmiany dokumentów nie zwalnia szkoły z obowiązku słuchania ucznia.
