Badania nad zanieczyszczeniem powietrza, ograniczaniem przegrzewania ulic i nowoczesnymi metodami planowania przestrzeni znalazły się wśród prac nagrodzonych przez Kraków. Wiceprezydent Karol Wałachowski i radna Agnieszka Łętocha wręczyli wyróżnienia autorom rozpraw doktorskich oraz prac dyplomowych podejmujących ważne dla miasta tematy. Konkursy powstały z inicjatywy radnej, która chciała połączyć wspieranie młodych talentów z wykorzystaniem ich wiedzy na rzecz mieszkańców.
Nagrodzone prace dotyczą konkretnych krakowskich wyzwań: sprawniejszego transportu, zatrzymywania deszczówki, ochrony zieleni, jakości powietrza oraz tworzenia miejsc służących kulturze i lokalnym społecznościom. Za najlepsze rozprawy doktorskie przyznano po 15 tys. zł, a autorzy zwycięskich prac dyplomowych otrzymali po 8 tys. lub 12 tys. zł.
Pomysł radnej, by nauka służyła Krakowowi
Inicjatorką konkursów była Agnieszka Łętocha. Radna chciała stworzyć możliwość docenienia autorów badań i projektów, które mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w mieście. Jej rolę w powstaniu przedsięwzięcia opisywaliśmy już na łamach KRKnews.
– Zależało mi, abyśmy nie tylko mówili o znaczeniu nauki i młodych talentów, ale przekładali te słowa na konkretne działania i konkretne nagrody finansowe – podkreśla Agnieszka Łętocha we wpisie podsumowującym wręczenie nagród.
Jak zaznacza radna, samorząd powinien tworzyć warunki, w których wiedza jest doceniana, a dobre pomysły mają szansę wyjść poza uczelnie i służyć mieszkańcom.
– Uważam, iż rolą samorządu jest tworzenie warunków, w których wiedza jest doceniana, ciekawość rozwijana, a dobre pomysły mają szansę wyjść poza mury uczelni i służyć mieszkańcom – wskazuje Łętocha.
Inicjatywa została uruchomiona w 2026 roku w formie dwóch odrębnych konkursów: na najlepsze rozprawy doktorskie mające znaczenie dla rozwoju Krakowa oraz na najlepsze prace dyplomowe z zakresu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska miasta. Nabór rozpoczął się 24 czerwca i trwał do końca lipca. Formalną organizacją zajął się Wydział ds. Przedsiębiorczości i Innowacji UMK. Miasto określało konkurs doktorski jako pierwszą edycję.
Trzy doktoraty z nagrodami po 15 tysięcy złotych
Do konkursu doktorskiego zgłoszono 12 rozpraw z pięciu krakowskich uczelni. Trzy równorzędne nagrody główne, każda w wysokości 15 tys. zł brutto, otrzymali Aleksandra Jasińska, Jerzy Orlof i Maciej Ciepiela.
Aleksandra Jasińska została nagrodzona za obronioną w Akademii Górniczo-Hutniczej rozprawę „Porównanie metod 2D i 3D wieloczasowego wyznaczania współczynnika widoczności nieba w kanionie ulicznym”. Badania dotyczą wpływu zabudowy i roślinności na warunki panujące w przestrzeni ulic. Ich wyniki mogą wspierać planowanie zieleni oraz działania ograniczające przegrzewanie miasta.
Jerzy Orlof z Politechniki Krakowskiej otrzymał nagrodę za rozprawę „Wyznaczanie wykresów widoczności na podstawie wielkoskalowych chmur punktów”. Opracowane metody analizy przestrzeni mogą pomagać w planowaniu zabudowy i ochronie krajobrazu, w tym istotnych dla Krakowa widoków.
Maciej Ciepiela z AGH został doceniony za „Analizę wpływu punktowych źródeł zanieczyszczeń pyłowych na mikroklimat aglomeracji krakowskiej”. Rozprawa obejmuje badania pyłu PM2,5 oraz wpływu warunków meteorologicznych na jego rozprzestrzenianie się. Wnioski mogą znaleźć zastosowanie w monitorowaniu jakości powietrza i przygotowywaniu działań ograniczających zanieczyszczenia.
Kapituła wyróżniła również Magdalenę Woźniczkę z Politechniki Krakowskiej za rozprawę „Przekształcenia układu przestrzennego oraz form architektonicznych na obszarze Kurdwanowa w latach 1845–2022”.
Kolejowa obwodnica, biblioteka i Paprociowy Las
W kategorii prac licencjackich i inżynierskich nagrody po 8 tys. zł otrzymali trzej absolwenci Politechniki Krakowskiej.
Kacper Lipski przygotował pracę „Koncepcja wykorzystania dużej kolejowej obwodnicy Krakowa w regularnych przewozach pasażerskich w formie linii okrężnej”. Kapituła doceniła potencjał poprawy dostępności transportowej, wskazując jednocześnie potrzebę dalszych analiz technicznych i ekonomicznych.
Emilia Sitek została nagrodzona za „Adaptację i rozbudowę budynku dawnej szkoły na filię biblioteczną Podgórza Duchackiego w Krakowie”. Projekt łączy wykorzystanie istniejącej architektury z tworzeniem przestrzeni odpowiadającej na potrzeby lokalnej społeczności.
Oliwia Szadkowska, autorka pracy „Fernevia Naturalis – Paprociowy Las, rewitalizacja dzikich ogrodów działkowych”, zaproponowała rozwiązania uwzględniające walory przyrodnicze tego miejsca i potrzeby mieszkańców.
Deszczówka na osiedlu i lepiej zintegrowany transport
W kategorii prac magisterskich oraz magisterskich inżynierskich przyznano trzy nagrody po 12 tys. zł.
Martyna Czekaj z Politechniki Krakowskiej została nagrodzona za pracę „Wyznaczenie potencjału retencyjnego w obszarze zurbanizowanym na przykładzie osiedla Bohaterów Września w Krakowie”. Jej tematem jest gospodarowanie wodą opadową i zwiększanie możliwości jej zatrzymywania na terenach zabudowanych.
Monika Cybula z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie przygotowała pracę „Integracja usług transportowych w modelu Mobility as a Service na przykładzie Krakowa”, dotyczącą łączenia różnych usług transportowych w spójną ofertę dla użytkowników.
Sara Bujakowska z Politechniki Krakowskiej została doceniona za „Ogród Umarłych Poetów. Adaptację architektury poprzemysłowej Zabłocia na potrzeby Centrum Literatury i Sztuki w Krakowie”. To propozycja nadania istniejącym obiektom nowych funkcji związanych z kulturą i życiem społecznym.
Kapituła przyznała także dwa wyróżnienia finansowe. Justyna Matyja z Politechniki Krakowskiej otrzymała 4 tys. zł za pracę inżynierską „Centrum Kultury nad Wisłą w Krakowie”, a Tomasz Kuźma z AGH – 6 tys. zł za pracę magisterską „Społeczności wspierane cyfrowo: zarządzanie ogrodami społecznymi”.
Młodzi mają mieć wpływ na swoje miasto
Nagrodzone badania i projekty mogą dostarczyć samorządowi analiz przydatnych przy podejmowaniu decyzji o transporcie, zieleni, zabudowie czy gospodarowaniu deszczówką. Kolejnym krokiem powinno być sprawdzenie możliwości wykorzystania ich w miejskich działaniach.
Dla Agnieszki Łętochy istotnym celem przedsięwzięcia jest również budowanie wśród młodych ludzi przekonania, iż ich wiedza i zaangażowanie mogą przynosić efekty w Krakowie.
– Chcę, aby czuli, iż mogą zmieniać świat tu i teraz — nie za dziesięć czy dwadzieścia lat, nie dopiero po wyjeździe za granicę, ale właśnie tutaj, teraz, w Krakowie – podkreśla radna.
Łętocha pogratulowała laureatom, dziękując również promotorom, przedstawicielom uczelni i osobom zaangażowanym we wspieranie młodych talentów.
