W ramach projektu „Edukacja kulturalna – Orient Ekspresem przez literaturę, kulturę i sztukę Wschodu” jednym z ważnych wydarzeń było spotkanie z Marcinem Margielewskim – dziennikarzem, reportażystą i podróżnikiem, który przez wiele lat mieszkał i pracował w krajach Bliskiego Wschodu. Spotkanie poprowadził Krzysztof Dynowski.
Rozmowa była okazją do poznania regionu z perspektywy człowieka, który nie tylko obserwował Bliski Wschód podczas podróży, ale przez lata funkcjonował w jego codziennym środowisku. Margielewski opowiadał o swoich doświadczeniach związanych z pobytem m.in. w Dubaju, Kuwejcie i Arabii Saudyjskiej oraz o tym, jak spotkania z ludźmi i historie, które poznawał, stawały się inspiracją do jego książek.
Dużo miejsca poświęcono codziennemu życiu w krajach arabskich – różnicom kulturowym, relacjom społecznym, znaczeniu rodziny, obyczajom i zasadom, które organizują życie mieszkańców. Autor pokazywał, iż obraz Bliskiego Wschodu nie może ograniczać się do luksusowych hoteli, wielkich miast i bogatych szejków. Za tym obrazem istnieje także codzienność zwykłych ludzi, pracowników, kobiet i rodzin, których historie często pozostają niewidoczne dla turystów.
Wiele tematów poruszanych przez autora znajduje odzwierciedlenie w jego książkach. W „Urodziłam dziecko szejka” opowiada o historii Polki, która trafia do rodziny saudyjskich arystokratów, a jej doświadczenia stają się punktem wyjścia do rozmowy o pozycji kobiet, rodzinie, macierzyństwie i zależnościach społecznych w Arabii Saudyjskiej.
Z kolei „Zaginione arabskie księżniczki” podejmują temat życia kobiet należących do elit oraz ograniczeń, które mogą towarzyszyć życiu w świecie pozornie kojarzącym się wyłącznie z bogactwem i luksusem. „Tajemnice hoteli Dubaju” pozwalają natomiast zajrzeć za fasadę jednego z najbardziej rozpoznawalnych miast regionu i przyjrzeć się ludziom pracującym w miejscach, które z perspektywy turysty wyglądają zupełnie inaczej.
Jednym z ważnych tematów spotkania była również sytuacja społeczno-polityczna na Bliskim Wschodzie, w tym sytuacja w Iranie. Szczególne znaczenie w tym kontekście ma książka „Piekło kobiet Iranu”, poświęcona m.in. sytuacji irańskich kobiet, protestom oraz wydarzeniom, które nastąpiły po śmierci Jiny Mahsy Amini. Książka pokazuje Iran przez pryzmat doświadczeń ludzi żyjących w kraju naznaczonym napięciami społecznymi i politycznymi.
Rozmowa dotyczyła więc nie tylko literatury, ale również współczesnych problemów społecznych i politycznych regionu. Iran stał się punktem wyjścia do rozmowy o prawach kobiet, ograniczeniach wynikających z systemu prawnego i obyczajowego, protestach społecznych oraz o tym, jak wielka polityka wpływa na życie zwykłych ludzi.
Ważnym elementem była także rozmowa o różnorodności świata Bliskiego Wschodu. Książki Margielewskiego pokazują, iż nie jest to jeden jednolity obszar, a poszczególne państwa różnią się między sobą historią, systemem społecznym, obyczajami i sytuacją polityczną. W jego twórczości pojawiają się zarówno historie związane z państwami Zatoki Perskiej, jak i Afganistanem czy Iranem. Przykładem jest „Wyrwana z piekła talibów”, przedstawiająca doświadczenia kobiety żyjącej w rzeczywistości zdominowanej przez fundamentalizm talibów.
Rozmowa pozwoliła również spojrzeć na Bliski Wschód przez pryzmat ludzi i ich indywidualnych historii. W wielu książkach autora wielkie problemy społeczne – nierówności, ograniczenia praw kobiet, konflikty religijne czy polityczne – zostają przedstawione poprzez losy konkretnych osób. Dzięki temu odległe wydarzenia i zjawiska stają się bardziej zrozumiałe i pozwalają dostrzec ich wpływ na codzienne życie.
Ten sposób opowiadania bardzo dobrze wpisuje się w założenia projektu „Edukacja kulturalna – Orient Ekspresem przez literaturę, kulturę i sztukę Wschodu”. Literatura staje się tutaj narzędziem poznawania świata – jego historii, kultury, religii, obyczajów, ale również współczesnych problemów społecznych.
Spotkanie z Marcinem Margielewskim było więc kolejnym etapem literackiej podróży na Wschód. Tym razem była to podróż nie tylko przez kulturę i codzienność, ale również przez współczesne wyzwania społeczne i polityczne regionu. Dzięki opowieściom autora uczestnicy mogli spojrzeć na Bliski Wschód z wielu perspektyw – od życia arabskich elit i codzienności mieszkańców państw Zatoki Perskiej, przez sytuację kobiet, aż po współczesne wydarzenia w Iranie i inne konflikty, które wpływają na życie mieszkańców regionu.
Spotkanie pokazało, iż książka może być nie tylko źródłem emocjonującej historii, ale także punktem wyjścia do rozmowy o kulturze, różnorodności, prawach człowieka, społeczeństwie i współczesnym świecie. Tak rozumiana literatura pozwala lepiej poznawać inne kultury, zadawać pytania i konfrontować własne wyobrażenia z doświadczeniami osób, które miały okazję żyć i pracować w odmiennym kręgu kulturowym.
Po spotkaniu uczestnicy mieli możliwość porozmawiania z autorem i zdobycia jego książek z autografem. Wydarzenie było również tłumaczone na Polski Język Migowy i transmitowane online, dzięki czemu mogło dotrzeć do szerszego grona odbiorców.
Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, w ramach Programu Edukacja Kulturalna 2026. Tytuł projektu „Orient Expressem przez literaturę, kulturę i sztukę Wschodu – wspólnie zbudujmy międzykulturowe mosty.
