Podsumowanie XXX Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich oraz XXI Ogólnopolskich Spotkań Kowali Wojciechów 2026

W Wojciechowie ucichły już dźwięki młotów i kowadeł. Święto Kowali dobiegło końca. Odjechali już mistrzowie, ich pomocnicy, uczniowie, wykładowcy, jurorzy oraz pasjonaci kowalstwa. Czas podsumować XXXII Ogólnopolskie Warsztaty Kowalskie oraz XXI Ogólnopolskie Spotkania Kowali, które odbyły się w dniach 30 czerwca – 12 lipca 2026 roku w Wojciechowie, przy malowniczej Wieży Ariańskiej. Organizatorem imprezy był Gminny Ośrodek Kultury w Wojciechowie. Współorganizatorami Urząd Gminy Wojciechów oraz Stowarzyszenie Kowali Polskich. Partnerem wydarzenia był Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

XXXII Ogólnopolskie Warsztaty Kowalskie

W XXXII Ogólnopolskich Warsztatach Kowalskich uczestniczyło 16 osób z całej Polski w wieku od 18 do 54 lat. Wśród nich znaleźli się nie tylko zawodowi kowale i osoby pracujące z metalem, ale także przedstawiciele zupełnie innych profesji – m.in. pracownik ochrony, radca prawny, dentysta czy tłumacz. Pokazuje to, iż sztuka kowalska wciąż przyciąga ludzi o bardzo różnych zainteresowaniach i doświadczeniach.

Przez cały czas trwania warsztatów uczestnicy zdobywali nowe umiejętności pod okiem doświadczonych mistrzów z województwa podkarpackiego: Andrzeja Słowika, Kazimierza Kudły i Stanisława Wozowicza. Program obejmował zarówno zajęcia praktyczne, jak i wykłady, podczas których adepci poznawali podstawowe techniki kowalskie, narzędzia oraz urządzenia wykorzystywane w pracy kowala. Dowiedzieli się również więcej o historii kowalstwa, projektowaniu wyrobów oraz regionalnych tradycjach tej sztuki w Polsce.

Cennym uzupełnieniem zajęć były pokazy specjalistyczne. Tomasz Gomoła – kowal artystyczny, specjalizujący się w kuciu broni białej – zaprezentował metody rekonstrukcji historycznych wyrobów kowalskich zgodnych z kanonami średniowiecza. Z kolei Ryszard Skuza, mistrz w odtwarzaniu elementów natury z metalu, poprowadził pokaz tradycyjnych technik kucia form realistycznych. Pod jego kierunkiem uczniowie wykonali kilkanaście efektownych, metalowych ważek.

W programie znalazła się także wizyta w Kuźni Romana Czernieca, gdzie uczestnicy mogli zobaczyć wyposażenie tradycyjnego warsztatu oraz pokaz kucia narzędzi rolniczych. Odwiedzili również Muzeum Kowalstwa, poznając dawne narzędzia używane w kuźniach oraz techniki zdobienia i obróbki metalu na przykładzie prac mistrzów z Polski i zagranicy.

Podczas zajęć instruktorzy prezentowali również sposoby wykonywania i regeneracji narzędzi kowalskich oraz metody zabezpieczania wyrobów przed korozją. Każde ćwiczenie rozpoczynało się szczegółowym instruktażem i omówieniem kolejnych etapów pracy, dzięki czemu uczestnicy mogli bezpiecznie i świadomie doskonalić swoje umiejętności.

Zajęcia praktyczne trwały aż po 9 godzin dziennie i stanowiły najważniejszą część Warsztatów. W ich trakcie uczestnicy wykonywali kolejne prace, poznając i utrwalając podstawowe techniki kowalskie. Tegoroczna grupa okazała się wyjątkowo zaangażowana, pracowita i zdyscyplinowana. Dzięki temu w czasie Warsztatów powstały tradycyjne gwoździe kowalskie, listki, podkowy, łopatki, grace do obsługi palenisk oraz wiele innych ciekawych wyrobów. Każda wykonana praca pozwalała przećwiczyć co najmniej kilka podstawowych operacji kowalskich i była kolejnym krokiem w rozwijaniu rzemieślniczego kunsztu uczestników.

XXI Ogólnopolskie Spotkania Kowali – trzy dni pełne tradycji, kunsztu i kowalskiej pasji

W dniach 10–12 lipca 2026 r. Wojciechów ponownie stał się stolicą polskiego kowalstwa. Finałem XXXII Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich były XXI Ogólnopolskie Spotkania Kowali, które zgromadziły blisko 40 kowali artystów z całej Polski. Trzy dni wypełniły wykłady, pokazy mistrzowskie, konkursy kowalstwa artystycznego oraz liczne atrakcje przygotowane dla mieszkańców i turystów.

Spotkania rozpoczęło Walne Zebranie Stowarzyszenia Kowali Polskich, podczas którego członkowie podsumowali dotychczasową działalność oraz wyznaczyli kierunki działań na kolejny rok.

Następnie odbyło się sympozjum „Siła Tradycji – zachowanie i promocja rzemiosła kowalskiego jako elementu dziedzictwa kulturowego”. Gościem wydarzenia był Mirosław Szczałba, który wygłosił wykład poświęcony technikom kształtowania metalu w rzemiośle drykierskim, mosiężniczym i brązowniczym. Korzystając z wieloletniego doświadczenia, prelegent przedstawił metody cienkościennej obróbki plastycznej metalu wykorzystywane przy wykonywaniu naczyń liturgicznych, elementów architektonicznych, pater oraz innych wyrobów ozdobnych i użytkowych tworzonych techniką wyoblania.

Ogromnym zainteresowaniem cieszył się również pokaz kowalstwa użytkowego, przygotowany przez Sylwestra Izdebskiego z Czerśli oraz jego brata Marcina. Mistrzowie krok po kroku zaprezentowali proces wykonania tradycyjnej siekiery – od doboru odpowiedniego materiału, poprzez kucie i wykonanie klina, aż po hartowanie i ostrzenie gotowego narzędzia. Rodzina Izdebskich od trzech pokoleń specjalizuje się w wyrobie siekier, a wiedzę i umiejętności przekazał braciom ich ojciec, Henryk Izdebski. Pokaz wzbudził uznanie choćby wśród najbardziej doświadczonych kowali.

Oficjalne otwarcie XXI Ogólnopolskich Spotkań Kowali odbyło się w sobotę, 11 lipca. Tradycyjnie wydarzenie zainaugurowało symboliczne odegranie marsza na kowadle przez Kazimierza Kudłę i uczestników Warsztatów Kowalskich. Kowali powitała marszem również Kapela Wojciechowska. Chwilę później rozpoczął się Konkurs Kowalstwa Artystycznego.

Do rywalizacji stanęło 17 dwuosobowych drużyn – mistrzów i ich pomocników. Zadaniem przygotowanym przez kowali we własnej kuźni był klasyczny taboret lub wyższy hoker wykonany zgodnie z zasadami tradycyjnego kowalstwa. Natomiast pracą konkursową wykonywaną na miejscu był uchwyt z szyldem wraz z kompletem kutych gwoździ.

Konkurs rozegrano w dwóch czterogodzinnych turach, a stanowiska i kolejność pracy zostały wcześniej wylosowane. Nad prawidłowym przebiegiem zmagań czuwało jury, które oceniało m.in. zastosowanie tradycyjnych technik kowalskich, zgodność z regionalnymi wzorcami, funkcjonalność, poziom wykonania oraz walory artystyczne i estetyczne prac.

Podczas gdy kowale pracowali przy rozgrzanych paleniskach, na odwiedzających czekało wiele dodatkowych atrakcji. Grupa rekonstrukcyjna „Przystanek Historia” zapraszała do udziału w grach i zabawach rycerskich oraz prezentowała sposoby wykonywania kolczug i elementów uzbrojenia. Smakosze mogli spróbować regionalnych potraw przygotowanych przez Koła Gospodyń Wiejskich „Razem w Zaciszu” oraz „Sporniaczanki”, serwowanych w wyjątkowej, kowalskiej oprawie.

Przez cały dzień na scenie przy kowadłach występowali artyści z Gminy Wojciechów – KGW „Sporniaczanki”, KGW „Jedyneczki”, Klub Seniora z Wojciechowa, Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Wojciechowskiej oraz zespół „Niezapominajka” z Nałęczowa.

Po zakończeniu konkursu sami kowale oceniali prace swoich kolegów, wybierając najlepszy taboret oraz uchwyt z szyldem w ramach Nagrody Kowali Polskich, ufundowanej przez Stowarzyszenie Kowali Polskich.

O godz. 18.00 po zakończeniu konkursu kowalstwa artystycznego wszyscy zainteresowani udali się na plac przed kuźnią, gdzie Roman Czerniec wykonał pokaz kucia pamiątkowej podkowy opowiadając przy tym historię swojego warsztatu, który działa nieprzerwanie od 105 lat. Uwagę przyciągnął również pokaz podkuwania konia, który przeprowadzili zawodowi podkuwacze – Damian Prudziński i Jakub Bielecki z Mazowsza.

Wieczorem uczestnicy spotkali się na wspólnej kolacji, natomiast publiczność bawiła się podczas koncertów zespołów Tom Pigment i Sarius oraz dyskoteki prowadzonej przez DJ Pedro Electro.

Niedziela rozpoczęła się omówieniem prac konkursowych przez jury. Była to cenna lekcja dla wszystkich uczestników, którzy mogli poznać mocne strony swoich realizacji oraz wskazówki dotyczące techniki wykonania, funkcjonalności i estetyki wyrobów.

Następnie kowale, prowadzeni przez Orkiestrę Dętą OSP w Wojciechowie, przeszli do kościoła na Mszę Świętą sprawowaną w ich intencji. Podczas uroczystości proboszcz podziękował za wyjątkowy dar przekazany świątyni – kuty stolik wykonany przez Andrzeja Romulewicza. Homilię wygłosił kapelan Stowarzyszenia Kowali Polskich, ks. Krzysztof Szynal.

Po Mszy Świętej barwny korowód, prowadzony przez Orkiestrę Dętą OSP w Wojciechowie, powrócił na plac przy Wieży Ariańskiej, gdzie odbyła się finałowa część XXI Ogólnopolskich Spotkań Kowali. Publiczność wysłuchała koncertu orkiestry, a następnie oddawała głosy w Konkursie Publiczności na najpiękniejszy taboret wykonany podczas tegorocznych zmagań.

Punktualnie o godzinie 14.00 rozpoczęło się uroczyste zakończenie XXXII Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich oraz XXI Ogólnopolskich Spotkań Kowali. Wszyscy uczestnicy Warsztatów otrzymali pamiątkowe nagrody – młotki z podpisami swoich mistrzów, skrzynki narzędziowe oraz okolicznościowe koszulki, które będą przypominać im o czasie spędzonym w Wojciechowie.

Najbardziej wyczekiwanym momentem było ogłoszenie wyników Konkursu Kowalstwa Artystycznego. Jury oceniało prace w dwóch kategoriach: „Taboret” oraz „Uchwyt z szyldem”, biorąc pod uwagę m.in. zgodność z tradycyjnymi technikami kowalskimi, funkcjonalność, poziom wykonania oraz walory artystyczne.

W kategorii „Taboret” dwie I Nagrody zdobyli Tomasz Pepliński z Lniana, województwo kujawsko-pomorskie oraz Jerzy Kwarciany z Wólki Panieńskiej województwa lubelskiego. Dwie II Nagrody jury przyznało dla Mariusza Paluchowskiego z Żyrardowa woj. mazowieckie i Bartłomieja Gazdy z Tuszymy woj. podkarpackie, Trzy III Nagrody dla Laszlo Dohos z Węgier, Mikołaja Skopca z Warszawy woj. Mazowieckie, Kazimierza Kudły z Zawady woj. podkarpackie. Cztery wyróżnienia I stopnia otrzymali: Marek Banasiak z Siedlina woj. mazowieckie, Waldemar Kolasa z Siedlisk woj. lubelskie, Janusz Stępniewski z Warszawy woj. mazowieckie, Grzegorz Bigos z Sędzisławia woj. dolnośląskie. Ponadto sześć wyróżnień otrzymali: Michał Mendyk z Skórki woj. wielkopolskie, Zdzisław Mejsak z miejscowości Kościan woj. wielkopolskie, Andrzej Kosakowski z Dobrocieszy woj. małopolskie, Józef Stach z Laskowej woj. małopolskie, Mirosław Zator z Opola woj. opolskie, Jarosław Kogut z Kielc woj. świętokrzyskie.

W kategorii „Uchwyt z szyldem” jury również doceniło wysoki poziom artystyczny i techniczny wykonanych prac, przyznając nagrody oraz wyróżnienia najlepszym kowalom. Dwie pierwsze nagrody trafiły do: Tomasza Peplinskiego z Jędrzejewa woj. kujawsko – pomorskie, Waldemara Kolasy z Siedlisk woj. lubelskie. II Nagrodę otrzymał Jerzy Kwarciany z Wólki Panieńskiej woj. lubelskie, III Nagrodę Kazimierz Kudła z Zawady woj. podkarpackie, ponadto jury komisja postanowiła przyznać trzy wyróżnienia dla: Mariusza Paluchowskiego z Żyrardowa woj. mazowieckie, Mikołaja Skopca z Warszawy woj. mazowieckie, Józefa Stacha z Laskowej woj. małopolskie.

Wszyscy uczestnicy konkursu otrzymali pamiątkowe dyplomy, a laureaci nagrody pieniężne ufundowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pomocnicy zostali nagrodzeni upominkami.

Swoje nagrody tradycyjnie przyznali także sami uczestnicy konkursu. W głosowaniu o Nagrodę Kowali Polskich, fundowaną przez Stowarzyszenie Kowali Polskich, w kategorii „Taboret” zwyciężył Bartłomiej Gazda z Tuszymy woj. podkarpacia. Drugie miejsce zajął Tomasz Pepliński z Laniana woj. kujawsko – pomorskie, a trzecie Andrzej Kosakowski z Dobrocieszy woj. malopolskie.

W kategorii „Uchwyt z szyldem” pierwszą Nagrodę Kowali Polskich zdobył Józef Stach z Laskowej woj. małopolskie, drugą Waldemar Kolasa z Siedlisk woj. lubelskie, a trzecią Mikołaj Skopec z Warszawy.

Dużym zainteresowaniem cieszył się również Konkurs Publiczności. Spośród 128 oddanych głosów najwięcej zdobył taboret wykonany przez Jerzego Kwarcianego, a drugie miejsce przypadło Józefowi Stachowi. Fundatorami nagród byli Karczma Biesiada Barbary i Włodzimierza Czernieców oraz Gminny Ośrodek Kultury w Wojciechowie. Wśród osób biorących udział w głosowaniu rozlosowano pamiątkowe podkowy oraz upominki.

Po ceremonii wręczenia nagród scena przy Wieży Ariańskiej ponownie wypełniła się muzyką. Przed publicznością wystąpiły Kapela Wojciechowska, Andrzej Rybiński oraz zespoły Gdzie Diabeł Nie Może i Big Cyc, który był gwiazdą tegorocznych Spotkań.

Przez cały dzień odwiedzający mogli podziwiać wystawę prac konkursowych, odwiedzać kiermasz sztuki ludowej oraz kibicować pokazom kucia przygotowanym przez mistrzów kowalstwa i uczestników Warsztatów . Najmłodsi chętnie korzystali z Podwórka Zabaw Kowalskich prowadzonego przez Katarzynę, Ignacego i Tomasza Peplińskich, a dużym zainteresowaniem cieszyły się konkursy dla publiczności prowadzone przez Romana Czernieca.

Prawdziwym zwieńczeniem tegorocznych Spotkań było widowiskowe Nocne Kucie, które – jak co roku – zgromadziło tłumy widzów i stworzyło wyjątkową atmosferę. Całe wydarzenie z humorem i profesjonalizmem prowadził Stanisław Jaskułka.

Serdecznie dziękujemy wszystkim kowalom, uczestnikom warsztatów, wolontariuszom, partnerom, sponsorom oraz licznie zgromadzonej publiczności za wspólnie spędzony czas. Dziękujemy za pasję, zaangażowanie i piękne prace, które wzbogacą Muzeum Kowalstwa oraz cały Wojciechów czyniąc z niego prawdziwą stolicę polskiego kowalstwa.

Do zobaczenia za rok, podczas kolejnej edycji!