Laureatami tegorocznej Nagrody im. księdza Stanisława Musiała zostali prof. Monika Adamczyk-Garbowska oraz o. prof. Paweł Mazanka. Uroczystość uhonorowania nagrodzonych odbyła się w piątek, 6 marca 2026 roku w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Prof. Monika Adamczyk-Garbowska została laureatką Nagrody im. księdza Stanisława Musiała w kategorii twórczości w duchu dialogu chrześcijańsko-żydowskiego i polsko-żydowskiego. Nominowani w niej byli także prof. Josef Bajler oraz Zuzanna Radzik. W drugiej kategorii – za inicjatywę społeczną rzecz dialogu i współpracy chrześcijańsko-żydowskiej i polsko-żydowskiej – laureatem został ojciec profesor Paweł Mazanka. Nominację otrzymali też Dorota Budzińska i Paweł Kulik.
Prof. Monika Adamczyk-Garbowska
Laudację na cześć laureatki wygłosił prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Maciej Małecki. Podkreślił, iż zainteresowanie prof. Moniki Adamczyk-Garbowskiej tematyką żydowską rozpoczęło się w latach 70. od spotkania z twórczością Isaaca Bashevisa Singera, w czasie, gdy literatura i historia Żydów były w Polsce objęte cenzurą i niemal nieobecne w badaniach naukowych. Z czasem jej praca objęła szerokie studia nad literaturą, językiem i kulturą żydowską, a także historią relacji polsko-żydowskich, zarówno w skali lokalnej – dotyczącej Lublina, jak i w szerszej perspektywie historycznej. Ważnym elementem tej działalności stały się również przekłady dzieł pisarzy żydowskich oraz liczne publikacje naukowe.
Laudacja przypomniała także o jej roli w rozwoju studiów żydowskich w Polsce, m.in. poprzez utworzenie na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej Zakładu Kultury i Historii Żydów oraz współtworzenie środowisk naukowych zajmujących się tą tematyką. Podkreślono również jej zaangażowanie w dialog chrześcijańsko-żydowski.
Biuro Prasowe Archidiecezji KrakowskiejW odtworzonym z nagrania wystąpieniu prof. Monika Adamczyk-Garbowska przyznała, iż wiadomość o przyznaniu jej Nagrody im. ks. Stanisława Musiała była dla niej wielkim zaskoczeniem i wzruszeniem. Wyjaśniła, iż nie może uczestniczyć w uroczystości, ponieważ rozpoczęła zaplanowany wcześniej wyjazd naukowy do Żydowskiego Instytutu Naukowego YIVO w Nowym Jorku. – Myśląc o organizatorach, o patronie nagrody, także o wcześniejszych laureatach trudno nie być wzruszonym i też skrępowanym, dlatego iż pierwszym laureatem nagrody był bardzo bliski mi Profesor Jan Błoński – mówiła.
Ojciec profesor Paweł Mazanka
W laudacji na cześć drugiego laureata odczytanej w imieniu prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego jego zastępca Stanisław Mazur przedstawił sylwetkę o. prof. Pawła Mazanki, filozofa i kierownika Katedry Metafizyki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który od lat podejmuje działania na rzecz przywracania pamięci o żydowskich mieszkańcach Staszowa, Szydłowa i okolic. Wskazał m.in. na jego badania archiwalne, inicjatywy edukacyjne oraz działania upamiętniające lokalne społeczności żydowskie.
Podkreślono także jego zaangażowanie w nawiązywaniu kontaktów z potomkami dawnych mieszkańców tych miejsc oraz inicjatywy budujące dialog. W laudacji przypomniano również jego rolę w rewitalizacji jednego z najstarszych w Polsce cmentarzy żydowskich w Szydłowie.
– Wszystkie te działania nie byłyby możliwe, gdyby nie konsekwencja w działaniu ojca Pawła Mazanki i jego przekonania o roli wiedzy historycznej i potrzebie jej spokojnego przekazu. Wieloletnia praca ojca profesora na rzecz dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, troska o wspólne dziedzictwo oraz wzajemny szacunek zasługują na najwyższe uznanie – powiedział laudator.
Biuro Prasowe Archidiecezji KrakowskiejW swoim wystąpieniu o. prof. Paweł Mazanka podkreślił, iż Nagrodę im. ks. Stanisława Musiała przyjmuje jako wyróżnienie dla całego zespołu osób zaangażowanych w dialog chrześcijańsko-żydowski w regionie Szydłowa i Staszowa. Zwrócił uwagę, iż wiele inicjatyw – badań archiwalnych, działań edukacyjnych czy prac przy cmentarzu żydowskim – było możliwych dzięki współpracy lokalnych władz, instytucji oraz mieszkańców.
– To jest podstawowy wymóg ludzkiej wrażliwości spojrzeć na tych, którzy wspólnie tworzyli kulturę. Mieli bibliotekę i teatr, zespoły muzyczne… I zginęli tak w ciągu jednego dnia – powiedział o. prof. Paweł Mazanka i na zakończenie podkreślił, iż przyznane wyróżnienie traktuje jako zobowiązanie do dalszej pracy na rzecz dialogu chrześcijańsko-żydowskiego oraz przekazywania pamięci o wspólnej historii kolejnym pokoleniom.
Biuro Prasowe Archidiecezji KrakowskiejWśród gości znaleźli się m.in. kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, przedstawiciele korpusu konsularnego akredytowani w Krakowie, reprezentantanci środowisk zaangażowanych w dialog chrześcijańsko-żydowski, przedstawicieli gminy wyznaniowej żydowskiej w Krakowie oraz Centrum Społeczności Żydowskiej JCC. Byli również przedstawiciele środowisk akademickich i religijnych, w tym rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Robert Tyrała oraz rektor Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie ks. prof. Tomasz Homa.
(GEG)
